سفالگری فقط شکل و فرم نیست، رنگ هم نقش بسیار مهمی دارد. رنگ زیر لعابی (Underglaze) به سفالکار اجازه میدهد قبل از پوشش نهایی لعاب، روی سفال طرح بزند و رنگی دقیق و شفاف داشته باشد. در این مقاله، از پایه تا استفاده عملی، همه چیز درباره رنگ زیر لعابی را توضیح دادهایم.
برای خرید رنگ با کیفیت و البته قیمت مناسب میتوانید به پودر لعاب میناکاری مراجعه کنید
برای خرید ظروف سرامیکی و سفالی خام جهت رنگ آمیزی به همین لینک مراجعه کنید.
1️⃣ رنگ زیر لعابی چیست و چرا مهم است؟
- تعریف: رنگ زیر لعابی نوعی رنگ است که قبل از لعاب شفاف روی سفال زده میشود.
- مزایا:
- رنگ ثابت و شفاف پس از پخت
- امکان طراحی دقیق و جزئیات روی سفال
- جلوگیری از ترکیب رنگ ها با لعاب
- مناسب برای ظروف دکوراتیو و غذاخوری
نکته: رنگ زیر لعابی با رنگهای بعد از لعاب متفاوت است و مقاومت حرارتی بیشتری دارد.
2️⃣ مواد پایه ای برای ساخت رنگ زیر لعابی
هر رنگ زیر لعابی از یک پایه سفالی سفید و خنثی شروع میشود. مواد پایه عبارتاند از:
| ماده | مقدار پایه برای 100 گرم |
|---|---|
| خاک سفید (کائولن یا بالکلی) | 60 گرم |
| فریت شفاف کمدما | 30 گرم |
| سیلیس | 10 گرم |
| آب | به اندازه خمیر رقیق |
نکته: پایه سفید باعث میشود رنگدانهها شفاف و واقعی دیده شوند.
3️⃣ فرمول رنگها (کارگاهی و قابل اجرا)
🟠 رنگ قرمز
- پایه سفید: 100 گرم
- اکسید آهن قرمز: 8–12 گرم
نتیجه: قرمز آجری یا قهوه ای مایل به قرمز، با عمق رنگ طبیعی.
🔵 رنگ آبی
- پایه سفید: 100 گرم
- اکسید کبالت: 1–2 گرم
هشدار: کبالت خیلی قوی است، مقدار بیشتر → رنگ تیره یا سیاه میشود.
🟢 رنگ سبز
- پایه سفید: 100 گرم
- اکسید مس: 2–4 گرم
- (اختیاری) 0.5 گرم کبالت برای سبز زمردی
🟡 رنگ زرد
- پایه سفید: 100 گرم
- اکسید نیکل: 2–4 گرم
- یا رنگدانه سرامیکی زرد آماده: 5–7 گرم
⚫ رنگ مشکی
- پایه سفید: 100 گرم
- اکسید منگنز: 4–6 گرم
- (اختیاری) 1 گرم کبالت برای عمق رنگ
4️⃣ نحوه آماده سازی رنگ
- مواد خشک را با دقت وزن و الک کنید
- خاک سفید + فریت + سیلیس → مخلوط کنید
- رنگدانه مورد نظر را اضافه کنید
- با آب کم، خمیر رقیق درست کنید (مانند ماست غلیظ)
- قبل از استفاده، 1–2 ساعت اجازه دهید رنگ آرام شود و گلوله ها حل شوند
نکته حرفهای: خمیر خیلی رقیق → روی سفال میریزد، خمیر خیلی غلیظ → ترک میخورد.
5️⃣ نحوه استفاده از رنگ زیر لعابی
- بهترین زمان: روی سفال خشک چرمی یا کاملاً خشک
- ابزار: قلم موی نرم، اسفنج کوچک یا قلم موهای مخصوص جزئیات
- تعداد لایه: دو لایه نازک بهتر از یک لایه ضخیم است
- بعد از خشک شدن کامل: لعاب شفاف بزنید و پخت نهایی انجام دهید
6️⃣ نکات حرفه ای و تجربه کارگاه
- هر رنگ زیر لعابی بعد از پخت کمی تیره تر میشود، پس هنگام طراحی کمی روشن تر بزنید
- برای رنگهای ترکیبی، ابتدا رنگ روشن تر را بزنید و بعد رنگ تیره را روی آن
- برای ظروف غذاخوری، حتماً از رنگ و لعاب غذا خوری استاندارد استفاده کنید
7️⃣ فرمول های پیشرفته برای ظروف خاص (اختیاری)
- کوره 900–950 درجه: رنگ ها کمی شفاف تر و روشن تر هستند
- کوره 1000–1050 درجه: رنگها عمیق تر و زنده تر میشوند
- برای ماگ و ظروف غذاخوری: از اکسیدهای کم دما و با ترکیب لعاب شفاف استاندارد استفاده کنید
نکته: تجربه کارگاه نشان می دهد دقت در وزن کشی رنگ ها و ضخامت لایه، مهمترین عامل موفقیت است.
8️⃣ جمع بندی
رنگ زیر لعابی، راز موفقیت هر سفالکار حرفه ای است. با رعایت پایه مناسب، انتخاب رنگدانهها، آمادهسازی دقیق و استفاده صحیح روی سفال، میتوانید رنگ های شفاف، زنده و با دوام داشته باشید. با کمی تمرین و صبر، حتی در خانه هم می توان رنگ زیر لعابی حرفهای ساخت و آثار بینظیری خلق کرد.
در صورت داشتن هر گونه سوال یا مشکلی با ما در ارتباط باشید.💚
